Dr. Θεόδωρος Τσακίρης | Νέο Βιβλίο | Ενεργειακή Ασφάλεια και Διεθνής Πολιτική

Ο Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης εξέδωσε το βιβλίο του με τίτλο " Ενεργειακή Ασφάλεια και Διεθνής Πολιτική". 

"Η μελέτη της ενεργειακής ασφάλειας εισήλθε δυναμικά ως θεματική του κλάδου των Διεθνών Σχέσεων κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 ως αποτέλεσμα της μεγάλης πετρελαϊκής κρίσης του 1973 και του κύματος των εθνικοποιήσεων που ακολούθησε. Στη διεθνή ωστόσο βιβλιογραφία η σημασία της ασφάλειας εφοδιασμού με ζωτικές πρώτες ύλες και ειδικότερα με πετρέλαιο είναι κατά πολύ παλαιότερη.

Ανάγεται στις αρχές του περασμένου αιώνα και ειδικόταρτεα στην περίοδο που ακολουθεί τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και αυτό είναι λογικό, με δεδομένο το ρόλο που διαδραμάτισε για την έκβαση της παγκόσμιας σύρραξης ο πετρελαϊκός παράγοντας.

Πολλοί έχουν μάλιστα παρεξηγήσει το ρόλο αυτό ως αίτιο για το ξέσπασμα αυτού του παγκοσμίου πολέμου και πολύ περισσότερο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αν και κάτι τέτοιο, όπως επιχειρηματολογεί πειστικά ο συγγραφέας του έργου, είναι δύσκολο να τεκμηριωθεί.

Η εξέταση του ρόλου του πετρελαίου ως δυνητικής αιτίας διακρατικών συγκρούσεων, ιδίως μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο μεταξύ τους ανταγωνισμός διαμόρφωσε την παγκόσμια βιομηχανία και το σύστημα εμπορίας υδρογονανθράκων, αποτελεί τον βασικότερο αναλυτικό κορμό του επίτομου αυτού έργου, το οποίο είναι μοναδικό στο είδος του στην ελληνικλή βιβλιογραφία.

Ο συγγραφέας έχει πραγματικά εντρυφήσει όσο κανείς άλλος στο συγκεκριμένο αντικείμενο και έχει παράξει ένα πλούσια τεκμηριωμένο πόνημα για τη σχέση της ενέργειας με τη διεθνή ασφάλεια, κάτι σπάνιο ακόμη και σε επίπεδο διεθνούς βιβλιογραφίας.

Το πραγματικά καινοτόμο εγχείρημα στην περίπτωση αυτού του πονήματος είναι ότι ο συγγραφέας επιτυγχάνει να τοποθετήσει τα ερευνητικά του ερωτήματα κάπου στον "ενδιάμεσο χώρο" μεταξύ ενός βασικού αντικειμένου μελέτης των στρατηγικών σπουδών, που είναι η διερεύνηση των αιτιών πρόκλησης διακρατικής βίας και ενός βασικού αντικειμένου ανάμεσα στο κρατικό συμφέρον και τις ιδιωτικές πολυεθνικές εταιρείες.

Το βιβλίο του Δρ. Τσακίρη ισορροπεί με επιτυχία ανάμεσα στο έργο του Daniel Yergin The Prize, που περιγράφει τη διασύνδεση της πετρελαϊκής ασφάλειας με την παγκόσμια πολιτική, και στο έργο του Stephen Krasner Defending the National Interest, που μελετά την ισορροπία ανάμεσα στις διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ και την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Έχοντας ως αφετηρία αυτά τα δύο έργα, προχωρά σε μια εξαντλητική μελέτη του φαινομένου της ενεργειακής ασφάλειας, την οποία ορίζει με σαφήνεια στην εισαγωγή του βιβλίου του, υπογραμμίζοντας τον δυναμικό και πολυδιάστατο χαρακτήρα της, όπως και τους παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξή της μέσα στον χρόνο.

Στη συνέχεια προβαίνει σε μία εξαιρετική επισκόπηση της υφιστάμενης διεθνούς βιβλιογραφίας, τόσο σε ιστορικό όσο και σε διεθνολογικό επίπεδο, προτού διατυπώσει τους βασικούς ερευνητικούς άξονες και τις υποθέσεις εργασίας που θα θέσει υπό συστηματικό έλεγχο στα τέσσερα ιστορικά κεφάλαια που ακολουθούν.

Σε αυτά τα τέσσερα κεφάλαια βρίσκεται και ο μεγαλύτερος πλούτος του πονήματος καθώς εκεί αναλύονται από τη διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας ορισμένα από τα κρισιμότερα γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας των τελευταίων 100 και πλέον ετών.

Από την  πορεία του Α' και Β' Παγκόσμιου Πολέμου έως τον καθορισμό των συνόρων της Μέσης Ανατολής με το σύστημα των αγγλικών και γαλλικών Εντολών και από τις πετρελαϊκές κρίσεις της περιόδου 1950-1980 έως το σχέδιο Marshall και τη ρωσοαμερικάνικη σύγκρουση στη μετασοβιετική Κεντρική Ασία, ο συγγραφέας τεκμηριώνει τις υποθέσεις εργασίας του κατά τρόπο μεστό, ακριβή και ευκολοδιάβαστο.

Σε μία πορεία 110 ετών αναλύονται συνολικά 20 διακριτές ιστορικές περιπτώσεις, ενώ είναι πολύ ενδιαφέρουσα από πρακτικής πολιτικής άποψης η ανάλυση και οι προτάσεις του συγγραφέα για τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος αναφορικά με τη γεωπολιτική της ενέργειας στη ΝΑ Μεσόγειο και τη Βαλκανική, οι οποίες αποτελούν κατά έναν τρόπο συνέχεια του πρώτου του βιβλίου Ο Γαλάζιος Χρυσός, το οποίο άπτεται των ρωσοευρωπαϊκών ενεργειακών σχέσεων με έμφαση στο φυσικό αέριο.

Το έργο του Δρ. Τσακίρη αποτελεί εν κατακλείδι πολύτιμη τομή στην ελληνική αλλά τολμώ να πω και διεθνή βιβλιογραφία για τα θέματα ενεργειακής ασφάλειας, γεωπολιτικής του πετρελαίου και διεθνούς πολιτικής οικονομίας των υδρογονανθράκων το οποίο μπορεί να διαβαστεί το ίδιο άνετα από φοιτητές, ερευνητές, διπλωμάτες, στρατιωτικούς και επιχειρηματίες του χώρου της ενέργειας, τους το συνιστώ ανεπιφύλασκτα.

 

Δρ. Χαράλαμπος Παπασωτηρίου

Καθηγητής Στρατηγικών Σπουδών και Πρόεδρος Ι.Δ.Ι.Σ Παντείου Πανεπιστημίου