Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης στο energypress.gr: «Ενώπιον Μεγάλων Διλημμάτων: Πώς η ήττα στη Σουπιά επηρεάζει την εξαγωγή του Αερίου της Αφροδίτης στην Αίγυπτο;»

Με ένα άρθρο του στο energypress, o Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης, Επίκουρος Καθηγητής Γεωπολιτικής & Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Δεξαμενής Σκέψης για την Ενεργειακή Οικονομία (HAEE), μιλά για τις ενεργειακές εξελίξεις στη Μεσόγειο. Ακολουθεί το πλήρες άρθρο του Δρ. Τσακίρη:

 

Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης στο energypress.gr: «Ενώπιον Μεγάλων Διλημμάτων:  Πώς η ήττα στη Σουπιά επηρεάζει την εξαγωγή του Αερίου της Αφροδίτης στην Αίγυπτο;»

Η πανηγυρική - σχεδόν σε διθυραμβικούς τόνους - ανακοίνωση στις 19 Φεβρουαρίου 2018 της αρχικής συμφωνίας πώλησης φυσικού αερίου μεταξύ των εταιριών Noble/ Delek και της αιγυπτιακής Dolphinus για 64 ΔΚΜ (Δις Κυβικά Μέτρα), δημιούργησε σε πολλούς την εικόνα μιας ουσιαστικής μεταβολής των δεδομένων του ενεργειακού παιχνιδιού της Ν.Α. Μεσογείου. Η εικόνα αυτή είναι εν μέρει ανακριβής καθώς εξακολουθούν να παραμένουν διάφορες ασάφειες και ως προς τον τελικό αγοραστή και ως προς τη δίοδο εξαγωγής προς την Αίγυπτο.

Ένα μήνα μετά οι ασάφειες αυτές άρχισαν να αποσαφηνίζονται. Αφενός, διαφαίνεται η προοπτική εξαγοράς του δικτύου μεταφοράς (αγωγός EMG - El Arish - Ashkelon) από τις Noble/ Delek, κάτι που θα επιτρέψει την περαιτέρω αύξηση των εξαγωγών προς την Αίγυπτο σε επίπεδα ενδεχομένως και διπλάσια της υφιστάμενης δυναμικότητας του αγωγού (7,5 ΔΚΜ/Ε). Ο EMG, η διαχειρίστρια εταιρία του οποίου έχει στο μεταξύ χρεοκοπήσει, χρησιμοποιείτο έως το 2012 σε αντίστροφη ροή για να εξάγει αιγυπτιακό αέριο στο Ισραήλ. 

Αφετέρου, όπως δήλωσε και ο Αιγύπτιος Υπουργός Πετρελαίου Tarek el-Molla ένα σημαντικό - αν και προς το παρόν αδιευκρίνιστο - τμήμα των συμβολαιοποιημένων 64 ΔΚΜ θα κατευθυνθεί προς τα τερματικά υγροποίησης της Αιγύπτου. Εάν κανείς κρίνει λογικά από την εγγύτητα του EMG ως προς την αιγυπτιακή αγορά ο προφανής τελικός καταναλωτής μέρους του αερίου που θα εισάγει η Dolphinus θα είναι το τερματικό της Νταμιέττα, δυναμικότητας 6,5 ΔΚΜ/Ε.

Η προοπτική αυτή φαίνεται να έχει χτυπήσει καμπανάκια στη Λευκωσία. Μετά από πολυετείς καθυστερήσεις που η κυβέρνηση συχνά απέδιδε είτε στην «ασυμφωνία των εταιριών», είτε στις πολύ «χαμηλές τιμές» πετρελαίου/ φυσικού αερίου, συνειδητοποίησε ότι η επικοινωνιακή διαχείριση των ενεργειακών ζητημάτων που επέβαλλε η προεκλογική περίοδος είχε φτάσει στο τέλος της. Μερικές μόλις μέρες μετά την επανεκλογή του κ.Αναστασιάδη, οι τιμές ως δια μαγείας φαίνεται να αυξήθηκαν, κινητοποιώντας την κυβέρνηση σε δράση.

Στην πραγματικότητα, δεν ήταν οι τιμές που αυξήθηκαν αφενός γιατί δεν αυξήθηκαν και αφετέρου γιατί δεν ήταν ποτέ οι τιμές το βασικό πρόβλημα για το ξεκλείδωμα της εκμετάλλευσης της Αφροδίτης και της εξαγωγής της στη Νταμιέττα. Ένα συμβόλαιο 15 ετών ακόμη και εάν ξεκινήσει με χαμηλές τιμές, δεν συνεπάγεται ότι η χαμηλή τιμή θα «κλειδώσει» για όλη τη διάρκεια ισχύος του συμβολαίου. 

Σε όλα τα συμβόλαια μακροπρόθεσμης πώλησης αερίου υπάρχουν, άλλωστε, ενσωματωμένοι μηχανισμοί αναδιαπραγμάτευσης της φόρμουλας τιμολόγησης κάθε 3 ή 5 έτη. Αυτό είπε και ο Molla στο τελευταίο συνέδριο του Economist στη Λευκωσία τον παρελθόντα Οκτώβριο.

Ο λόγος για την κινητοποίηση της κυβέρνησης σχετίζεται με τη συμφωνία των Noble/ Delek με την Dolphinus. Οι εταιρίες αυτές ελέγχουν το 65% της Αφροδίτης και στοχεύουν να καλύψουν για μια τουλάχιστον δεκαετία τη δυναμικότητα του τερματικού της Νταμιέττα με αέριο από το Λεβιαθάν, όχι από την Αφροδίτη, την οποία πάντοτε έθεταν σε δεύτερη μοίρα συγκριτικά με το ισραηλινό πεδίο. 

Η Delek πρωταγωνίστησε στην εξομάλυνση των τούρκο - ισραηλινών σχέσεων και την προώθηση του τούρκο - ισραηλινού αγωγού, ο οποίος παρά τα όσα λέγονται, μπορεί να έχει μεν «πληγωθεί», αλλά παραμένει δε στο τραπέζι. Το Ισραήλ έχει υπέρ-πλεόνασμα εξαγώγιμου αερίου για να υλοποιήσει τον αγωγό Λεβιαθάν - Τζεϋχάν ακόμη και εάν διπλασιάσει τις εξαγωγές του προς την Αίγυπτο και πέρα των 64 ΔΚΜ. Το μόνο που αρκεί να κάνει σε αυτό το σενάριο είναι να μην κάνει τον East Med.

Η κυβέρνηση φαίνεται να μην κατάλαβε ότι οι εν λόγω εταιρίες καθυστερούσαν σκόπιμα την ανάπτυξη της Αφροδίτη δίνοντας προτεραιότητα στο Λεβιαθάν και επί χρόνια άφησε σε εκκρεμότητα το ζήτημα υπογραφής της Common Unitization Agreement με το Ισραήλ με αποτέλεσμα τώρα που η εμπορική ευκαιρία έχει εμφανισθεί για την Αφροδίτη, να δημιουργείται ζήτημα από τις τοποθετήσεις μια άλλης εταιρίας (Pelagic Consortium) που έψαξε αλλά δεν βρήκε εμπορικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες στην ισραηλινή πλευρά της μεθορίου. 

Πέραν αυτού η Noble εκμεταλλεύεται την ήττα μας στη Σουπιά για να απαιτήσει αναδιαπραγμάτευση των όρων της συμφωνίας συμπαραγωγής του 2008 επικαλούμενη χαμηλές τιμές αερίου, την ώρα που η ίδια εταιρία για αέριο που παράγει από ένα γειτονικό (Λεβιαθάν) προς την Αφροδίτη πεδίο για να το εξάγει στην ίδια με την Αφροδίτη αγορά (Αίγυπτο) θεωρεί τις τιμές ικανοποιητικές!

Η Κύπρος είχε την ευκαιρία επί χρόνια να προχωρήσει σε συμφωνία με το τερματικό της Νταμιέττα ανεξάρτητα του πως θα αναπτυσσόταν το Λεβιαθάν και είναι προς υπεράσπιση της κυβέρνησης δίκαιο να υπογραμμισθεί ότι ενδεχόμενες ανακαλύψεις της ΕΝΙ στο τεμάχιο 9 θα διευκόλυναν πολύ αυτή την προοπτική έως και το 2015. Ωστόσο, μετά την αποτυχία των γεωτρήσεων τον Μάρτιο του 2015 και την ανακάλυψη του Ζόρ τον Αύγουστο του ιδίου έτους η Λευκωσία είχε τις ευκαιρίες και έπρεπε να κινηθεί ταχύτερα προς τη Νταμιέττα.

Εάν οριστικοποιηθεί η συμφωνία Dolphinus - Noble/ Delek, η Νταμιέττα θα έχει εν μέρει ή καθ’ ολοκληρίαν χαθεί…Θα έχουμε πλέον μόνο μια επιλογή, την εξαγωγή προς το Ιντκού υπό πολύ πιο δυσμενείς ωστόσο εμπορικούς όρους και δυνητικές απώλειες δις ΕΥΡΩ σε βάθος 10-15 ετών συγκριτικά με αυτό που θα μπορούσαμε να είχαμε διασφαλίσει εάν κόβαμε πρώτοι εμείς το νήμα προς την Νταμιέττα.